NVKL: Nieuwe certificering koudemiddelen

De koude- en klimaattechniek staat voor een grote verandering. Koelmachines en klimaatinstallaties moeten versneld overstappen op alternatieven voor F-gassen. Daardoor krijgen installateurs te maken met andere veiligheidseisen en nieuwe certificeringen. Maar wat verandert er precies, voor wie geldt het, en wat moet je nu doen?

Waarom verandert de certificering?

F-gassen dragen bij aan het broeikaseffect. De Europese Unie wil deze stoffen in 2030 zo goed als verbannen hebben uit koel- en klimaatinstallaties. De vervangende koudemiddelen die hiervoor worden ingezet, brengen nieuwe risico's met zich mee. Voor de vakman betekent dit dat nieuwe kennis en vaardigheden nodig zijn. Daarom is de certificeringsplicht uitgebreid.

Er gold een wettelijke certificeringsverplichting alleen voor het werken met F-gassen. Vanaf 1 april 2025 vallen ook ammoniak, CO2 en brandbare koolwaterstoffen zoals propaan onder de certificeringsplicht. Vakmensen die met deze stoffen werken, moeten zich (her)certificeren om dit veilig te mogen blijven doen.

Wat zijn de nieuwe certificaten?

De oude F-gassen-categorieën 1, 2, 3 en 4 worden vervangen door een nieuw systeem. De nieuwe certificaten zijn:

A1: alle werkzaamheden met F-gassen en koolwaterstoffen
A2: als A1, maar beperkt tot kleine hoeveelheden koudemiddel
B: werkzaamheden met CO2
C: werkzaamheden met ammoniak
D: terugwinning
E: lekcontrole

Bestaande certificaten blijven geldig tot 11 maart 2029, onder de voorwaarden waarop ze zijn uitgegeven. Vanaf dan is het nieuwe Europese certificaat verplicht.

Houders van nog geldige F-gassen- en VVAVK-certificaten kunnen in aanmerking komen voor vrijstelling van (onderdelen van) de nieuwe praktijkexamens. Een theorie-examen is altijd verplicht.

Wat betekent dit in de praktijk?

De techniek zelf verandert niet. Maar omdat installateurs met andere koudemiddelen gaan werken, is nieuwe kennis nodig. Denk aan de eigenschappen van brandbare of giftige koudemiddelen, veiligheidsprocedures en werken in specifieke omgevingen zoals vrieshuizen, datacenters of operatiekamers.

Vakmensen hebben tot 11 maart 2029 de tijd om het juiste certificaat te halen. De examens worden afgenomen door drie erkende exameninstellingen: STE, PBNA en STEK.

Registratie in het Centraal Register Techniek

Wie het nieuwe certificaat haalt, wordt automatisch geregistreerd in het Centraal Register Techniek. De exameninstelling regelt de registratie. Vakmensen hoeven hier zelf niets voor te doen.

Via het Vakpaspoort is de certificering direct inzichtelijk voor opdrachtgevers en toezichthouders. Handhavers gebruiken het Centraal Register Techniek om te controleren of vakmensen en bedrijven op een project ook daadwerkelijk gecertificeerd zijn.

Vakmanschap breder dan alleen koudemiddelen

Certificering voor koudemiddelen is een belangrijk onderdeel van vakbekwaamheid in de koude- en klimaattechniek, maar niet het enige. In deze branche heb je ook kennis nodig van elektrotechniek, meet- en regeltechniek, en de specifieke omgeving waarvoor je werkt.

NVKL werkt daarom aan een bredere vakbekwaamheidsroute voor de sector, die ook in het Centraal Register Techniek wordt opgenomen. Zo is er straks voor vakmensen en opdrachtgevers een centrale plek waar alle kennis en kwalificaties zichtbaar zijn.

Wat kun je nu doen?

Controleer of jouw huidige certificaat nog geldig is en wanneer je het moet vernieuwen.
Ga na welk nieuw certificaat van toepassing is op jouw werkzaamheden.
Neem contact op met een erkende exameninstelling (STE, PBNA of STEK) voor informatie over de examens.
Gebruik het Vakpaspoort om je certificering inzichtelijk te maken voor opdrachtgevers.